Du học Mỹ không chỉ là khoản đầu tư cho bằng cấp mà còn là cơ hội để sinh viên tích lũy kinh nghiệm làm việc trong môi trường quốc tế sau khi tốt nghiệp. Tuy nhiên, một đề xuất chính sách mới của chính quyền Tổng thống Donald Trump đang thu hút sự chú ý khi đặt ra mức phí 70.000 USD đối với chương trình thực tập và làm việc dành cho sinh viên quốc tế.
Theo PBS NewsHour, đề xuất này liên quan đến chương trình Optional Practical Training (OPT), cho phép sinh viên quốc tế có thị thực F-1 làm việc trong lĩnh vực liên quan đến ngành học. Nếu được thông qua, chính sách có thể tác động đến cách các trường đại học hỗ trợ sinh viên quốc tế làm việc sau tốt nghiệp, đồng thời đặt ra những câu hỏi mới về chi phí và kế hoạch nghề nghiệp khi lựa chọn du học Mỹ.
Vậy OPT là gì, khoản phí 70.000 USD được đề xuất áp dụng như thế nào và học sinh Việt Nam cần cân nhắc những yếu tố nào khi xây dựng lộ trình du học Mỹ?
1. Mỹ đề xuất thu phí 70.000 USD đối với sinh viên quốc tế như thế nào?
Theo thông tin được công bố vào tháng 10/2026, Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) đề xuất yêu cầu các cơ sở giáo dục chi trả khoản phí 70.000 USD cho mỗi sinh viên quốc tế khi nhà trường thực hiện thủ tục giới thiệu ban đầu để sinh viên tham gia chương trình OPT. Khoản phí 30.000 USD cũng được đề xuất cho mỗi lần gia hạn hoặc đề nghị tiếp theo thuộc phạm vi quy định.
Điểm quan trọng là đây vẫn là đề xuất chính sách, không nên hiểu là khoản phí 70.000 USD đã chính thức có hiệu lực đối với tất cả du học sinh. Theo Associated Press, đề xuất cần trải qua quy trình lấy ý kiến và hoàn thiện trước khi có thể được ban hành chính thức.
Một số nội dung cần phân biệt:
- Đối tượng chi trả theo đề xuất: Các cơ sở giáo dục thực hiện thủ tục liên quan đến OPT, thay vì quy định sinh viên trực tiếp nộp 70.000 USD cho chính phủ ngay từ đầu.
- Mức phí được đề xuất: 70.000 USD cho lần giới thiệu ban đầu và 30.000 USD cho mỗi lần tiếp theo thuộc phạm vi quy định.
- Khả năng ảnh hưởng đến sinh viên: Các trường có thể phải cân nhắc lại chính sách hỗ trợ OPT, còn việc chi phí có được chuyển một phần sang sinh viên hoặc nhà tuyển dụng hay không sẽ phụ thuộc vào cách chính sách được triển khai.
Vì vậy, khi đánh giá thông tin này, phụ huynh không nên mặc định rằng mọi sinh viên quốc tế sẽ phải tự trả 70.000 USD để được làm việc sau tốt nghiệp. Điều cần theo dõi là nội dung cuối cùng của quy định và cách các trường đại học phản ứng nếu đề xuất được thông qua.
2. OPT là gì và tại sao chương trình này quan trọng với du học sinh Mỹ?
Optional Practical Training (OPT) là chương trình cho phép sinh viên quốc tế có thị thực F-1 thực hiện công việc liên quan trực tiếp đến lĩnh vực học tập, theo các điều kiện do cơ quan quản lý nhập cư Mỹ quy định.
Đối với nhiều sinh viên, OPT là cơ hội chuyển tiếp từ môi trường học thuật sang công việc thực tế. Thay vì chỉ hoàn thành chương trình đào tạo, các em có thể áp dụng kiến thức chuyên môn vào công việc, phát triển kỹ năng và hiểu rõ hơn yêu cầu của ngành nghề mình theo đuổi.
Thông thường, sinh viên đủ điều kiện có thể được cấp tối đa 12 tháng OPT. Sinh viên tốt nghiệp một số ngành thuộc nhóm STEM — Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học — có thể đủ điều kiện xin gia hạn thêm 24 tháng, nếu đáp ứng các yêu cầu tương ứng.
Điều này khiến OPT trở thành một yếu tố quan trọng trong kế hoạch du học của những học sinh hướng đến các ngành như khoa học máy tính, kỹ thuật, khoa học dữ liệu hoặc các lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng.
Tuy nhiên, OPT không đồng nghĩa với quyền cư trú hoặc làm việc lâu dài tại Mỹ. Sinh viên phải đáp ứng các điều kiện về tình trạng thị thực, chương trình học, công việc và thủ tục cấp phép. Những ai dự định tiếp tục làm việc lâu dài cũng cần tìm hiểu riêng các lộ trình thị thực lao động phù hợp.
3. Nếu đề xuất được thông qua, du học sinh Việt Nam có thể bị ảnh hưởng như thế nào?
Tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào nội dung quy định cuối cùng và cách các trường đại học thực hiện. Dù chưa thể kết luận mọi sinh viên sẽ chịu chi phí trực tiếp, có ba vấn đề đáng chú ý.
Chi phí làm việc sau tốt nghiệp có thể trở nên khó dự đoán hơn
Một trong những lý do khiến học sinh lựa chọn du học Mỹ là khả năng tích lũy kinh nghiệm nghề nghiệp sau khi hoàn thành chương trình học. Nếu trường đại học phải đối mặt với khoản phí lớn khi hỗ trợ sinh viên tham gia OPT, một số trường có thể xem xét lại nguồn lực, quy trình hoặc phạm vi hỗ trợ dành cho sinh viên quốc tế.
Nếu chi phí được chuyển một phần sang sinh viên hoặc nhà tuyển dụng, việc tìm kiếm cơ hội làm việc sau tốt nghiệp có thể trở nên phức tạp hơn. Tuy nhiên, đây là khả năng cần theo dõi, không phải kết quả đã được xác nhận.
Cơ hội thực tập và phát triển nghề nghiệp có thể chịu tác động
OPT tạo điều kiện để sinh viên tích lũy kinh nghiệm liên quan đến ngành học. Nếu các trường hoặc doanh nghiệp phải cân nhắc thêm chi phí khi tuyển dụng và hỗ trợ sinh viên quốc tế, một số cơ hội có thể bị ảnh hưởng.
Vấn đề này đặc biệt đáng quan tâm đối với những lĩnh vực cần nguồn nhân lực có chuyên môn như công nghệ, kỹ thuật và khoa học dữ liệu. Dù vậy, mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc vào phản ứng của từng trường, nhà tuyển dụng và nội dung chính sách cuối cùng.
Kế hoạch tài chính cần tính đến nhiều kịch bản hơn
Gia đình thường lập ngân sách du học dựa trên học phí, chi phí sinh hoạt, bảo hiểm, đi lại và những khoản phát sinh khác. Với những học sinh kỳ vọng làm việc sau tốt nghiệp, khả năng tham gia OPT cũng có thể được đưa vào kế hoạch tài chính dài hạn.
Trong bối cảnh chính sách còn thay đổi, gia đình nên đánh giá khả năng chi trả dựa trên kịch bản thận trọng, thay vì xem thu nhập từ việc làm sau tốt nghiệp là nguồn tiền chắc chắn để hoàn lại chi phí du học.
4. Du học Mỹ có còn phù hợp nếu chính sách OPT thay đổi?
Một đề xuất về OPT không đủ để kết luận rằng du học Mỹ không còn là lựa chọn phù hợp. Quyết định nên dựa trên mục tiêu học thuật, chất lượng chương trình, chi phí thực tế và định hướng nghề nghiệp của từng học sinh.
Trước khi lựa chọn trường, phụ huynh và học sinh nên cân nhắc bốn yếu tố.
Thứ nhất, ngành học và chất lượng đào tạo. Học sinh nên lựa chọn chương trình phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu nghề nghiệp. Danh tiếng của trường là một yếu tố tham khảo, nhưng không thay thế được việc đánh giá nội dung đào tạo, cơ hội nghiên cứu và mức độ phù hợp của ngành học.
Thứ hai, tổng chi phí và khả năng tài chính của gia đình. Cần tính đến học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm và các khoản dự phòng. Những giả định về học bổng, thu nhập từ việc làm thêm hoặc công việc sau tốt nghiệp cần được đánh giá thận trọng.
Thứ ba, cơ hội nghề nghiệp không chỉ giới hạn ở OPT. Sinh viên nên chủ động phát triển năng lực chuyên môn, kỹ năng giao tiếp, kinh nghiệm dự án và mạng lưới nghề nghiệp trong quá trình học. Đây là những yếu tố có giá trị trong nhiều thị trường lao động, dù kế hoạch làm việc tại Mỹ có thay đổi hay không.
Thứ tư, cập nhật quy định chính thức. Chính sách nhập cư có thể thay đổi theo thời gian. Gia đình cần theo dõi thông báo từ cơ quan quản lý Mỹ, trường đại học và bộ phận hỗ trợ sinh viên quốc tế trước khi đưa ra quyết định dựa trên một bản tin hoặc đề xuất chưa hoàn tất.
5. Học sinh Việt Nam nên chuẩn bị gì từ giai đoạn chọn trường?
Với những học sinh đang cân nhắc du học Mỹ, việc chuẩn bị nên bắt đầu từ mục tiêu học tập và nghề nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào khả năng làm việc sau khi tốt nghiệp.
Trước hết, học sinh cần xác định nhóm ngành phù hợp với thế mạnh và định hướng cá nhân. Sau đó, các em có thể tìm hiểu chương trình đào tạo, yêu cầu đầu vào, cơ hội nghiên cứu, hoạt động thực hành và nguồn lực hỗ trợ nghề nghiệp tại từng trường.
Gia đình cũng nên xây dựng ngân sách dựa trên khả năng tài chính thực tế, có khoản dự phòng và không phụ thuộc hoàn toàn vào giả định rằng sinh viên sẽ có thể làm việc tại Mỹ ngay sau khi tốt nghiệp.
Trong quá trình học, việc tham gia dự án chuyên môn, nghiên cứu, thực tập đủ điều kiện và các hoạt động phát triển kỹ năng có thể giúp sinh viên chuẩn bị tốt hơn cho thị trường lao động. Những trải nghiệm này cần được lựa chọn có định hướng, gắn với ngành học và năng lực mà học sinh muốn phát triển.
Quan trọng hơn, học sinh nên hiểu rõ các lựa chọn của mình. OPT là một cơ chế hỗ trợ kinh nghiệm làm việc dành cho sinh viên đủ điều kiện, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định giá trị của bằng cấp hoặc toàn bộ triển vọng nghề nghiệp sau đại học.
Kết luận
Đề xuất thu phí 70.000 USD liên quan đến chương trình OPT cho thấy chính sách nhập cư và cơ hội làm việc sau tốt nghiệp tiếp tục là những yếu tố cần được theo dõi khi lập kế hoạch du học Mỹ. Tuy nhiên, tại thời điểm thông tin được công bố, đây vẫn là đề xuất và chưa nên được xem như khoản phí đã áp dụng đồng loạt cho sinh viên quốc tế.
Đối với học sinh Việt Nam, cách tiếp cận phù hợp là cập nhật thông tin chính thức, đánh giá khả năng tài chính theo nhiều kịch bản và lựa chọn ngành học dựa trên năng lực cùng mục tiêu dài hạn. Một kế hoạch du học vững chắc cần được xây dựng từ chất lượng học thuật, sự phù hợp của chương trình và khả năng phát triển nghề nghiệp — không chỉ từ kỳ vọng làm việc tại một quốc gia sau khi tốt nghiệp.
